MRP'de Sipariş Miktarı

Malzeme ihtiyaç planlama sistemi ana üretim planlaması sonucu belirlenen son ürüne olan talebi ana girdilerden biri olarak alır ve planlamayı bu veriye göre yürütür. Son ürün üretiminde kullanılan parçaların talebi son ürün talebine bağımlıdır. Parça taleplerinin bağımlı oluşu ve kitle halinde üretilmeleri kesikli talep oluşturmakta ve klasik ekonomik sipariş miktarını bulan envanter kontrol modellerinin kullanılmasını önlemektedir.

En çok kullanılan sipariş miktarı bulma yöntemleri aşağıda özetlenmiştir.

1. Sabit sipariş miktarı
2. Ekonomik sipariş miktarı
3. Kesikli sipariş algoritması
4. Sabit dönem algoritması
5. Dönem sipariş miktarı
6. En düşük birim maliyet
7. En düşük toplam maliyet
8. Parça - dönem algoritması
9. Wagner-Whitin algoritması

Sipariş bulma yöntemleri statik ve dinamik olarak iki ayrı grupta toplamak mümkündür. Statik sipariş miktarı bir kere hesaplandıktan sonra planlama dönemi boyunca değişmeyen bir büyüklüktür. Dinamik sipariş miktarı ise net ihtiyaç verilerindeki değişmelere paralel olarak ayarlanabilir.

Sabit Sipariş Yöntemi

Genelde bu yöntem malzeme ihtiyaç planlama sistemi içindeki bazı özel envanter birimleri için kullanılır. Bu politikanın uygulanabilmesi için söz konusu birimlerin sipariş verme maliyetlerinin oldukça yüksek olması gerekmektedir. Belirlenen sabit sipariş miktarları net ihtiyaçları karşılayacak şekilde dönemlere dağıtılır. Eğer herhangi bir dönemde net ihtiyaç sabit sipariş miktarından fazla olursa sipariş miktarı bu değere yükseltilir.

Ekonomik Sipariş Miktarı (EOQ)

Ekonomik sipariş miktarı politikası malzeme ihtiyaç planlaması sisteminde kullanılmak üzere geliştirilmemiştir. Ancak kolaylıkla bu sistemde uygulanabilecek bir yapıya sahiptir. Bu yaklaşım talebin sürekli ve düzgün olduğu koşullarda iyi sonuçlar verir.

Kesikli Sipariş Algoritması

Bu yaklaşım daha çok satın alınan pahalı birimler için veya talebi sürekli olmayan birimler için kullanılır. Envanter taşıma maliyetlerini minimize eden bu yaklaşımda net ihtiyaçların miktar ve zamanına eşit olarak siparişler belirlenir.

Sabit Dönem Algoritması

Bu yaklaşımda siparişler X kadar dönemin ihtiyaçları toplanarak hesaplanır. Siparişlerin kaç dönemi içereceği kullanıcı tarafından belirlenir.

Dönem Sipariş Miktarı (POQ)

Klasik ekonomik sipariş miktarı yaklaşımının, kesikli dönemsel talep ortamında kullanılmak üzere geliştirilmesiyle bu yöntem elde edilmiştir.

En Düşük Birim Maliyet

Bu ve bundan sonra incelenecek o üç yöntemin ortak noktaları bu grup yöntemlerin gerek sipariş miktarları gerekse sipariş verme aralıklarını serbest bırakmalarıdır. Bu dört yöntem EOQ yaklaşımının hazırlık ve envanter taşıma maliyetleri toplamını minimize ettiğini kabul eder, ancak hepsinin yaklaşımı farklıdır. En düşük maliyet yaklaşımı bir tür deneme yanılma yöntemidir. Bu yöntemde sipariş miktarı tespit edilirken bu miktarın sadece ilk dönem net ihtiyaçlarını ya da bir sonraki dönem veya ondan sonraki dönemlerin de ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamayacağı sınanır. Burada karar vermek için birim maliyetler (birim başına hazırlık+ envanter taşıma maliyeti) incelenir. Bu maliyeti minimize eden miktar sipariş miktarı olarak belirlenir.

En Düşük Toplam Maliyet

Bu yaklaşımda kullanılan ana varsay şöyledir; planlama dönemindeki tüm partiler için hazırlık artı envanter taşıma maliyetleri toplamının minimize edilmesi için, partilerin toplam maliyetleri birbirine eşit olması gerekmektedir. En düşük toplam maliyet yaklaşımı bu amaca ulaşmak için birim başına hazırlık maliyeti ile envanter taşıma maliyetinin eşit olduğu miktarlarda sipariş verir. Bu yaklaşım maliyetlerin eşitliğini sağlamak için ekonomik parça dönem faktörü( EPP) olarak tanımlanan bir araçtan yararlanır. Ekonomik parça — dönem faktörü envanterde bir dönem taşındığı zaman, hazırlık maliyetine eşit taşıma maliyeti verecek olan birim miktarı olarak tanımlanır.

Parça - Dönem Algoritması

Bu algoritma temelde en düşük toplam maliyet yaklaşımı ile aynıdır. Ancak sipariş miktarları ve zamanları daha farklı bir şekilde belirlenir.
Bu yaklaşımda sipariş verme zamanı, belirli bir zaman içerisinde birim zamanda taşınan envanter miktarının EPP değerini geçtiği zamandır. Sipariş miktarı ise bu döneme kadar olan taleptir.

Wagner -Whitin Algoritması

Bu yaklaşımda dinamik programlama kökenli bir optimizasyon yöntemi kullanılır. Bu yöntem her dönemdeki net ihtiyaçları karşılayacak şekilde sipariş verme alternatiflerinin hepsini dener ve verilen net ihtiyaç çizelgesi için optimum sipariş verme politikasını belirler.

Yukarıda kısaca açıklanan sipariş bulma yöntemlerinin nispi etkenliğini etkileyen etmenler aşağıda verilmiştir.

1. Talebin değişkenliği
2. Planlama süresinin uzunluğu
3. Planlama döneminin büyüklüğü
4. Hazırlık maliyetinin birim maliyete oranı

Yöntemlerin nispi etkenliği karşılaştırılırken belirli bir net ihtiyaç çizelgesine göre karşılaştırma yapılması daha iyi sonuçlar verecektir. Malzeme ihtiyaç planlama sisteminde kullanılacak sipariş miktarı bulma algoritmasının seçiminde fazla araştırma yapmak gereksizdir. İhtiyaçlara cevap veren dinamik algoritmalardan herhangi biri yeterli olacaktır.